Democratie en sociocratie

Democratische scholen bestaan in Nederland al zo’n 15 jaar, wereldwijd al langer. Op de meeste Democratische scholen in Nederland wordt gebruikgemaakt van een sociocratische structuur om de school te besturen. De scholen worden vormgegeven en georganiseerd samen met de leerlingen, op basis van gelijkwaardigheid. Sociocratie is een bestuursvorm die uitgaat van gelijkwaardigheid van individuen. De naam komt van de Latijnse en Griekse woorden socius=medemens en kratein=regeren, en betekent zoveel als de medemens regeert. Die gelijkwaardigheid komt tot uiting in het principe dat een besluit alleen genomen kan worden wanneer alle aanwezigen geen overwegend beargumenteerd bezwaar hebben tegen het nemen van dat besluit. Dit principe wordt het ‘consentbeginsel’ genoemd. Op De Ontdekking worden dus op basis van consent beleidsbeslissingen genomen.

 

Democratie

De wereld is in beweging, samenlevingen zijn voortdurend aan verandering onderhevig. Diverse technologische ontwikkelingen hebben onze manier van leven radicaal veranderd en van de wereld een dorp gemaakt.

In de Nederlandse kenniseconomie leiden we onze leerlingen op dit moment op om in de toekomst te functioneren in de maatschappij. Een uitdagende taak, want hoe ziet hun toekomst er eigenlijk uit? 80% van de leerlingen die nu primair onderwijs (= basisonderwijs) genieten, zal later banen hebben die we nu nog niet eens kennen!

Foto: bijeenkomst democratische scholen NederlandDeze tijd vraagt daarom om gemotiveerde mensen die helder kunnen communiceren, goed kunnen samenwerken en weten hoe kennis te vergaren en vervolgens te gebruiken in de maatschappij. Innoveren kost doorzettingsvermogen en strijd. Een strijd die je alleen maar kunt leveren als je geheel in jezelf gelooft en overtuigd bent van je kwaliteiten en drijfveren. Het gaat over kennis, gekoppeld aan zelfkennis. Zelfkennis krijg je door ruimte te krijgen om dat te ontdekken.

De situatie binnen de democratische scholen heeft veel overeenkomsten met het dagelijks leven in de maatschappij: een groep van verschillende mensen van verschillende leeftijden en met verschillende interesses beweegt door elkaar. Door de manier van leren/leven met elkaar voelen kinderen zich gewaardeerd om wie ze zijn, leren ze wat ze zelf belangrijk vinden en hoe ze met problemen om moeten gaan. Het zijn krachtige mensen die zelfvertrouwen hebben en initiatief durven nemen.

De Ontdekking valt onder de vlag van Democratische scholen in Nederland. Er zijn inmiddels al 13 scholen! De term “Democratische scholen” wordt gebruikt omdat deze scholen gebruik maken van een besluitvormingsmodel in de schoolgemeenschap. De interne organisatie, de pedagogische visie en het didactisch handelen kan van school tot school verschillen. De Ontdekking kiest voor het sociocratisch kringmodel om het beslissingsrecht tot uiting te laten komen. Over de visie en de organisatie van De Ontdekking is meer te vinden in het schoolplan.

 

Sociocratie

De Ontdekking werkt met het sociocratische kringmodel (een vorm van democratie). Dit betekent dat je besluiten maakt met elkaar waarbij je consent (toestemming) geeft tenzij je overwegend bezwaar hebt. Dit bezwaar moet onderbouwd worden met een duidelijke reden. Is dit het geval dan wordt er gezocht naar een oplossing waarmee iedereen consent kan zijn. Consent betekent niet altijd dat je het 100% met elkaar eens hoeft te zijn. Je kunt het eens zijn vanuit de gedachte dat een besluit goed kan zijn voor de school.

Via het kringprincipe worden allerlei zaken besproken, besloten en veranderd die te maken hebben met onderwijskundige zaken, problemen onderling, schooluitjes, geldzaken, huishoudelijke taken, onderhoud, enz.

Er zijn diverse kringen binnen de schoolstructuur. De topkring (bestuur), de stafkring (docenten) en de schoolkring (stafkring, studenten en iemand van de topkring), de ouderkring en de bemiddelingskring. Ook kunnen er extra (soms tijdelijke) kringen gecreëerd worden indien hier behoefte aan is, bijvoorbeeld een schoolreiskring, moestuinkring, dierenkring etc.

Er is altijd een dubbele koppeling tussen opeenvolgende kringen waardoor er een goede verbinding is. Door de open sociocratische structuur van de school is verandering altijd mogelijk indien iedereen hiermee consent is. Dit zorgt ervoor dat besluiten breed gedragen worden en de school op die manier een veilige basis is voor iedereen. Met deze basisstructuur is er rust waar vanuit je kunt ontdekken wat je echt wilt leren en beleven.